Network Marketingin Teorisyeni: Enes Olgun

Enes Olgun Türkiye’de network marketing deyince akla ilk gelen isimlerden biri. Yalnızca bir sektör profesyoneli değil aynı zamanda konunun teorisyenlerinden. Network marketing üzerine bir kitabı var. Enes Olgun ile özellikle son yıllarda hızla yaygınlaşan ve milyarlarca dolarlık iş hacmine sahip dev bir endüstriye dönüşen network marketing üzerine söyleştik.

Röportaj: Ömer Üner

Önce sizi tanımayanlar için biraz kendinizden söz eder misin? Nerelerde okudunuz, nerelerde çalıştınız?

Marmara Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Fransızca Kamu Yönetimi bölümünde 2 sene Fransızca eğitimi aldıktan sonra İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi İngilizce Kamu Yönetimi bölümüne geçtim. Üniversitemin öğrenci değişimi programı ile bir sene burslu olarak Avrupa’da okudum. Varşova Üniversitesi’nde E-Commerce eğitimi aldım. Bu süreçte Network Marketing ile ilgili araştırmalar yapıp, sektör içindeki yüzlerce firmanın analiz ettim. Türkiye’ye döndükten sonra Turk.net’in bilgi geliştirme bölümünde yönetici olarak calıştım. Şu anda da merkezi Dubai’de olan Mega Trading adlı uluslararası bir web bilişim firmasının bağımsız distribütörü olarak çalışıyorum.

İsminiz network marketing ile özdeşlemiş durumda? Bu planlanmış, öngörülmüş bir kariyer miydi yoksa her şey spontane mi gelişti?

Samimi olmak gerekirse Network Marketing kariyeri aklımın ucundan bile geçmiyordu. Hatta sektöre karşı fazlası ile önyargılıydım. Bu yüzden Network ile alakalı kaygıları olan insanları çok daha iyi anlayabiliyorum. O zamanlar bana çok basit ve hiçbir işi beceremeyen insanların tutunduğu bir iş dalı olarak geliyordu. Ta ki bir gün çok sevdiğim bir arkadaşımın baskıları sonucu oturup işin tam olarak ne olduğunu dinlemeye karar verene kadar. O gün hayatımın değiştiği gün oldu. Sunumu dinledikten sonra, aslında olaya ne kadar sığ baktığımı anladım. Çünkü kaybedebileceğim hiçbir şey yoktu. Kazanmak veya kazanmamak ise tamamen benim seçimime kalmıştı, kazanmayı seçtim. İlk kitabımın ‘’Network Marketing ile Kazanacağının Farkında mısın?’’ ismi ile yayına çıkmasının da asıl nedeni bu olay. Çünkü nedense insanlar network sektöründe hep kaybedeceklerini düşünürler ama aslında kaybedecekleri hiçbir şey yoktur.

En yalın haliyle nedir network marketing ve yaygın kanının aksine ne değildir?

Network Marketing en yalın hali aslında tavsiye usulü ile yapılan satış sistemidir. Yani bir ürünü alır kullanır ve eğer memnun kalırsanız sevdiğiniz insanlara tavsiye edersiniz. Onların firma ile yaptıkları alış veriş oranında kazanç elde edilmesidir. Esasen baktığımızda hepimiz her gün aldığımız üründen memnun kalmışsak tavsiye ederiz, bundan dolayı da bir şey kazanmayız. Fakat tavsiye ettiğimiz firmalar eğer Network Marketing sistemi ile çalışıyorsa satışları arttırdığımız için bize komisyon ödüyor.
Network Marketing’in yaygın kanının aksine ne olmadığına değinecek olursak;
• Network Marketing yasadışı, dolandırıcılık veya etik olmayan kumar tuzağı değildir.
• Network Marketing sadece yeni katılımcıların para vermesine dayalı zengin olma yolu değildir. Onlar piramit organizasyonlardır ve ne yazık ki Türkiye’de de örneklerine rastlanmaktadır.
• Network Marketing kısa yoldan çabucak zengin olma ticareti değildir. Bilakis emek harcanarak gelir elde edilen bir ticari konsepttir.
• Network Marketing ürünleri piyasa değerinin çok üzerinde fahiş fiyatlara satma işi değildir. Bilakis piyasa ile aynı fiyata hatta daha ucuza temin edebileceğiniz 21. yy ticari sistemidir. Çünkü başka türlü hayatta kalma şansı yoktur.

Herkes network marketing yapabilir mi? Bu işi layıkıyla yapabilmek için hangi özelliklere ihtiyaç var? Olmazsa olmaz diyeceğiniz nitelikler…

Network Marketing sisteminin en güzel yanlarından biride diploma, yetenek, yaş, cinsiyet, din, dil, ırk, ayrımı olmaksızın herkes için olmasıdır. Yani isteyen herkesin başarabileceği bir ticari sistemdir. Bir cümle ile özetlemek gerekirse sıradan insanların sıra dışı başarılar elde edebileceği büyük bir endüstridir. Herkes Network Marketing yapabilir ama herkes Network Marketing ile başarılı olamaz. Başarılı olmak için gereken en önemli unsur ise insanlarla çalışmayı çok ve içten sevmek, onları olduğu gibi kabul etmek ve bu insanlarla çalışırken esnek olabilmek. Yöneticilik konusunda kalıplaşmış ve dogmatik düşüncelere sahip bir kişi burada başarılı olamıyor çünkü burada klasik bir satış teşkilatı yoktur. Doğaldır ki, iyi bir iletişim yeteneği ve durdurulamaz bir iç motivasyonunun yerini hiçbir şey tutmaz.

Network Marketing’in yakın geçmişe kadar bir ‘imaj’ sorunu vardı. Kırılıyor mu artık bu olumsuz imaj, ne dersiniz?

Bence doğrudan satışçıların karşı karşıya kaldıkları en büyük zorluk, sektörün imaj problemleridir. Bu da, genel olarak toplumun bilgisizliğinden ve doğrudan satışçıların bir kısmının işleri hakkında yeterli bilgiye sahip olmadan işi yapmaya çalışmalarından kaynaklanıyor. Eğer maddi sıkıntı içindeki birisine iş fırsatını anlatmaya pahalı bir spor otomobille gider, koluma da altın bir saat takarsam, o kişide olumsuz duygulardan başka bir şey yaratamam. Böyle durumlarda akıllı davranmanın önemi büyüktür.
Başarıyla birlikte gelecek ödülleri göstermek elbette gerekli, bunu tartışmıyorum. Ancak bu, ılımlı bir biçimde yapılmalıdır. İnsanlar, sahip olduklarının ancak iki katını, belki birkaç katını hayal edebiliyorlar. Bu, çok katlı pazarlama kariyerimin ta başlarında öğrendiğim bir ilkedir.

Network marketing terminolojisi içinde sıkça rastlanılan iki kavram: doğrudan satış ve çok katlı pazarlama. Bunlar ne anlama geliyor ve NM ile ilişkisi nedir?

Çok katlı pazarlama, doğrudan satışın geliştirilmiş bir şeklidir. Doğrudan satış, satışın nasıl ve nerede yapıldığını ifade eder, çok katlı pazarlama ise yapılan satışın nasıl kazanca dönüştürüldüğünü. Çok katlı pazarlama sistemini uygulayan bir şirkette faaliyet gösterenler sadece kişisel satışlarından değil, bunun yanında kendi ekiplerinde bulunan kişilerin satışları üzerinden de kazanç elde ederler.

Bu işin artık bir sektör ya da kendi dinamikleri olan bir endüstriye dönüştüğü söylenebilir mi?

Elbette söylenebilir ama sadece bir endüstri değil milyar dolarlık bir endüstridir. Dünyanın en büyük iki kozmetik markası Avon ve Mary Kay de Network Marketing firmalarıdır. Bugün Amerika nüfusunun % 50’si Malezya nüfusunun %47’si gelirini bu sektörden elde etmektedir. Japonya’da her 6 insandan 1′i Network Marketing yapıyor ve sadece Amerika’daki aktif çalışanların sayısı son 7 yılda iki katına çıktı. Amerika ekonomisi son 10 yılda 10 milyon yeni milyoneri Network Marketing sayesinde ortaya çıkardı.
Biz bu röportajı yaparken dünya genelinde yaklaşık 70 bin insan Network Marketing’e başlayacak.
Milyarder iş adamları akıllı; paranın nereye gittiğinin farkında ve birçok insan Network Marketing ile bu sırrın gücünün farkına vardı.

Bir yazınızda Donald Trump, Warren Buffet gibi çok sayıda uluslararası iş adamının da bu işi yaptığını yazmışsınız. Nasıl yani?

Dünyanın en zengin 3. iş adamı ve dünyanın en önemli yatırımcılarından biri olan Warren Buffet 2006′da bir düzineye yakın Network Marketing şirketi satın aldı. Ve bu yatırımları için söylediği tek şey;

”Bugüne kadar yaptığım en iyi yatırımlar.”

Peki, Warren Buffet çoğumuzun bilmediği neyi biliyordu?

Şirketleri 125 biner dolardan paylaştırılırken o normal bir insanın bunu karşılayamayacağını biliyordu. Warren bu paylaşmayı herkesin Network Marketing yapabileceği seviyeye yani bu rakamı bir akşam yemeğine, iki kişilik bir sinema biletine veya bir gece sadece eğlenmek için harcayacağınız paraya kadar indirdi. İşte bu yöntem ile Warren’ın şirketleri milyar dolarlar kazanmaya başladı. Warren, ayrıca reklamların eski gücünü kaybettiğinin ve Network Marketing’in daha fazla insana ulaşabilmek için mükemmel bir sistem olduğunun farkındaydı.
İşte şimdi aralarında Warren Buffet, Robert Kiyosaki, Donald Trump, Paul Zane Pilzer ve hatta Richard Branson‘un da bulunduğu insanların neden Network Marketing’e bu kadar önem verdiğini anlayabilirsiniz.

Sektörde hiyerarşik bir sistem var mı?

Büyük ve ciddi her sektörde olduğu gibi Network Marketing sektöründe hiyerarşi vardır. Fakat bilinen ast üst hiyerşisinden farklıdır. Hiç bilmediğiniz bir işe başlarken ne yapmanız gerekir? Elbette işi bilen birinin desteğine ihtiyaç duyarsınız. Network Marketing sisteminde size referans olan kişi sizi destekler ama bir amir veya patron olarak değil, bir rehber, yol gösteren olarak. Çünkü amacı sizin başarılı olmanızdır.
10. Tek başarı kriteri daha fazla para kazanmak mı, yoksa bir kariyer yolculuğundan söz edebilir miyiz? Örneğin; bu işe yeni başlayan biri ile sizin statü farkınız var mı?
İnsanlarımızın yanılgıya düştükleri bir diğer husus da bu işi sadece para kazanma işi olarak görmeleridir. Oysa Network Marketing de para kazanmadan önce kazanmanız gereken ve para ile satın alamayacağınız kazanımlar söz konusudur. Bu kazanımları elde ettikten sonra kazançta kendiliğinden geliyor. Kariyer olarak bakacak olursak, uluslararası anlamda başka işlerde uzun yıllarda elde edemeyeceğiniz kariyeri Network Marketing sisteminde daha kısa zamanda yakalarsınız. Network Marketing sisteminin diğer bir güzel yönü ise herkese eşit şartlar sunulmasıdır. Yani bugün başlayan bir kişi de benimle eşit şartlara sahiptir. Bununla birlikte bu işte elde ettiğiniz başarılar göz önünde bulundurularak size biçilen bir statü vardır.

Bu sektöre yönelik ‘ek kazanç için yapılabilecek ek iş’ şeklinde bir algı var. Bu doğru bir algı mı?

Network Marketing işine başlayan birçok kişi ek gelir elde etmek için başlar. Fakat ilerleyen zaman içerisinde elde ettiği kazanca göre asıl işi olarak yapmaya devam ediyor. Tabii, baktığımızda birkaç yıldır bu işi hala ek gelir elde etmek için yapanlarda mevcuttur. Bu durum biraz da bakış açısı ile alakalıdır. Yani Network Marketing sisteminde ne kadar kazanç elde edeceğinize siz karar verirsiniz. Bu doğrultuda gelirinizi belirler ve o oranda çalışırsınız.

Sektörün Türkiye’deki durumu hakkında bir bilgi verebilir misiniz? Ne kadarlık bir iş hacminden söz ediyoruz? Çalışan sayısı kaç?

Doğrudan satış, 1990’lı yıllarda çok katlı pazarlama modelini tanımamızla birlikte, toplumumuzda giderek artan bir ilgi görmektedir. Günümüzde 600.000 kişinin part-time veya full-time olarak bu işle ilgilenmekte olduğu tahmin ediliyor. Aslında doğrudan satış kavramı henüz Türkiye’de iyice anlaşılmadı. Ayrıca, ülkemizde bu kavramın çok iyi tanıtılmadığı ve faydalarının çok iyi bilinmediği düşüncesindeyim.

Sektörün Türkiye’deki geleceğini nasıl görüyorsunuz?

Kesinlikle çok büyük bir hızla büyüyecek. Rusya ve Polonya’ya bakıyorum ve hemen hemen bizimle aynı zamanlarda doğrudan satışa girmiş bu ülkeler ile aramızdaki farktan anlıyorum ki Türkiye’nin daha çok büyümesi lazım.
Ülkemizde de Avrupa ve Amerika’daki gibi yayınlar olmalıdır. Kitaplar, dergiler, internet, e-eğitim vs. gibi. Birbirinden öğrenmeyi, hep bir arada yaşamayı bu kadar çok seven bir kültüre, çok uyumlu bir çalışma biçimi sunuyor network Marketing. Ve üstelik çok genç ve ne yazık ki çoğu işsiz bir nüfusumuz oluşmaya başladı. İnsanlar sektör ile alakalı doğru yönlendirildiklerinde yüzyılın mesleği olan Network Marketing’e talep daha da artmaya devam edecektir.

Bu konuda yazdığınız bir de kitap var sanıyorum. Biraz bilgi verir misiniz?

Network Marketing ticaretinin çok geniş bir kitleye hitap ettiği herkesçe bilinmektedir. Çünkü bu yöntem, farklı ülkelerde ve çeşitli kültürlerle test olunmuş ve hepsinde başarı elde etmiştir.
Amerika’nın best seller kitaplarını incelediğimiz zaman sektör ile ilgili birçok kitabın ilk sıralarda olduğunu görüyoruz, Türkiye’de ise bu sektöre dair yazılmış çok fazla kaynak bulamıyoruz. Sektör birkaç firmanın egemenliğinde ilerliyor ve hala geniş kitlelere sektörün tam olarak ne olduğu aktarılamıyor. Yazılan kitaplar ise ne yazık ki okumaya pek aşina olmayan milletimizin yeterince ilgisini çekemedi. Bu sebeple herkesin ilgisini çekebileceğini düşündüğüm günlük konuşma dili ile sektörü anlatmaya çalıştım ama ne kadar başarılı olabildim bunu elbette zaman gösterecek. Yani kitabı kaleme alırken hem şu an sektörde çalışanlar, hem de sektöre girmek isteyen kişilere faydalı olacağını düşündüğüm için kaleme aldım.

Bu işte başarılı olmak için çok yüksek bir iç motivasyona ihtiyaç duyuluyor olmalı. Bu motivasyonu nasıl sağlıyorsunuz ve bu konuda yeni başlayanlara ne önerirsiniz?

Çok güzel bir noktaya temas ettiniz. Motivasyon gerçekten bu sektörün olmazsa olmazlarından biridir. Çok katlı pazarlama sektöründe yaşadığımız en büyük sıkıntı insanların motivasyonlarını kaybederek ”Pes ediyorum!” demeleridir. Sorun bu kişilerin bir kaç ayda dünyayı fethedeceklerini diğer bir deyişle kısa yoldan zengin olacaklarını düşünmelerinden kaynaklanıyor.
”Nerden biliyorsunuz?” derseniz, ben de işe ilk başladığımda aynen böyleydim!
En önemlisi de Network Marketing işini kısa zaman zarfı içinde büyük paralar kazandırmaya dayalı bir girişim olarak düşünülmesidir. Bu iş zaman alan kişisel gelişim işidir. Girişimci ve lider olmak için yeteneklerini ne kadar çok geliştirirsen, o kadar çok başarılı olursun. Bu konsept benim için çok önemli olup, başarımın temel sebeplerinden biridir.
Dayanma gücünüzü arttırmak için, girişimci özellikleriniz üzerinde çalışın, Network Marketing sektöründe başarılı olmuş kişilerin deneyimlerinden faydalanın, okuyun araştırın kısacası ne gerekiyorsa onu yapın. Girişimci olabilmeniz için zaten piyasada birçok kaynak mevcuttur. Mesela Robert Kiyosaki’nin veya Ali Dinler’in kitaplarını okuyabilirsiniz. İşinizi geliştirmek için işinizle alakalı birçok kaynaktan faydalanabilirsiniz.
Son olarak size bu işte motivasyonunuzu yüksek tutmanız için tavsiye edebileceğim ve sonuna kadar inandığım 4 kelimeciğim var;
ASLA AMA ASLA PES ETMEYİN!

Son olarak işinizden memnun musunuz? Alternatif kariyer arayışında olan gençlere öneriyor musunuz?

Memnun olmaktan ziyade, Network Marketing ile çalışma kararımı hayatımda aldığım en iyi karar olarak görüyorum. Network Marketing’den sonra hayatım her anlamda değişti.
Gençlere önerme konusunda ise sadece şunları söyleyebilirim;
Gençler inanmadıkları, ilgi duymadıkları hiçbir işte yoklar ve olmayacaklar. Dolayısıyla önce onları bilgilendirmek ve bu işe başlarlar ise ne kazanabileceklerini açık açık anlatmak lazım. Üniversitelerde hatta liselerde tanıtım toplantıları yapılmalı, sektör ile alakalı yayınlar çıkarılmalı. İnsanlar dergilerle, kitaplarla, bloglarla bilgilendirilmeli. Ayrıca ürün gamının değiştirilip farklılaştırılmasıyla, özellikle teknolojik ürünler eklenmesiyle gençlerin de sektörde hızla artacağını düşünüyorum.
Ve elbette günümüz için önemli istihdam alanlarından biri de Network Marketing. İyi değerlendirilmesi gerektiğini düşünüyorum. Çünkü Network Marketing sıradan insanların sıra dışı başarılar elde edebileceği en büyük fırsattır. Avrupa bu fırsatı çok iyi değerlendirdi. Bizim de günümüzün en modern ve en gelişmiş ticari sisteminden en üst düzeyde istifade etmemiz gerektiğini düşünüyorum.