Ä°ÅŸe BaÅŸlarken

Yeni başlanan işte ilk gün genelde stresli geçer. Öğrenilmesi gereken birçok şey, tanışılacak yeni iş arkadaşları vardır. İlk gün ne giymek gerektiği, kime nasıl hitap edileceği, neler yapılacağı, kaçta çıkılacağı işe başlayanda baskı oluşturabiliyor. Uzmanların ilk günle ilgili tavsiyelerinin başında dakik olmak, işe vaktinde gitmek geliyor. İlk izlenim önemli olduğu için işe uygun kıyafet seçimi, soru sorma, iş yapma isteği ve çalışma arkadaşlarıyla kurulacak olan iletişim hakkınızda olumlu düşünülmesini sağlayabilir.

CV hazırlamalar, başvurular ve yoğun iş görüşmeleri trafiğinden sonra sonunda işi kaptınız. Hayatınızda yeni bir döneme başlıyorsunuz. Bundan sonra önemli olan, yarattığınız ilk olumlu izlenimi devam ettirerek işinizde kendinizi kanıtlamak ve başarılı olmak. Başlangıçtaki heyecan, gurur, mutluluk ve rahatlama duyguları, işe başlanacak o ilk gün yaklaştıkça yerini, gerginliğe, strese ve endişeye bırakabilir. İş psikoloğu Selin Uçal genelde kişilerde heyecan, panik ve kaygıya sebep olan soruların başında:

Acaba beni neden beni seçtiler?

Ne yapacağımı tam olarak bilemezsem?

Ya beklentilerini karşılayamazsam?

gibi sorular olduğunu söylüyor. Bu da kişide güvensizlik, kendinden şüphe etme duygularını doğuruyor ve besliyor.

Yapılan araştırmalar gösteriyor ki, işe başlanan günü takip eden ilk 90 gün çok önemli, çünkü bir çalışanın ilk 90 gündeki davranışları ile hatırlandığı saptanmış.

İşteki ilk gün aslında bir anlamda hissedilen duygular ve yaşananlar açısından okuldaki ilk güne benzetiliyor. Sürekli yeni bilgiler öğrenmek, ortama adapte olmak, arkadaşlar edinmek ve kendi çalışma arkadaşı çevresini kurmak, insanları tanımaya ve anlamaya çalışmak, kendini kanıtlamak, yeni kuralları, prosedür ve sistemleri öğrenmek gibi zorunlulukların baskısını duyar insan. Doğal olarak da, özellikle yeni ortama girmek ve kendini göstermeye çalışmak kişi üzerinde psikolojik baskı oluşturuyor. Eğer iş gerçekten de kişi için anlam ifade ediyor ve önem taşıyorsa, bu tarz duyguları hissetmek çok normal.

İlk izlenim önemlidir

Acaba çalışan ilk iş gününe nasıl hazırlanmalı? Rahatlamak için neler yapmalı? Selin Uçal’ın bu konudaki tavsiyeleri şöyle:

İnanın o iş yerinde çalışanlar da aynı duyguları hissediyor ve aynı süreci yaşıyor. Bu gerçeği düşünmek sizi biraz daha rahatlatabilir. Çalışma arkadaşlarınız, sizi anlayacaktır.

İşin ilk günü son dakikada gitmek yerine her ihtimale karşı önceden yola çıkmak ve dakik bir şekilde iş yerine varmak stresinizi daha aza indirecektir. Profesyonelliğin ve güvenilirliğin en önemli göstergesi dakikliktir.

Bir gece önceden o gün giyeceğiniz kıyafetleri belirlemek; belirlerken işe uygunluğuna göre karar vermek önemlidir. İyi ve ortama uygun giyineceğinizi biliyorsanız kendinizi daha iyi hissedersiniz.

İşe başlamadan önce, mümkün olduğunca çalışma arkadaşlarınız, yöneticileriniz ve şirket hakkında bilgi edinmeye çalışın. İşteki ilk gününüzde, iş tanımınızı öğrenmek ve yöneticinizin sizden beklentilerini kavrayabilmek adına yeni yöneticinizden görüşme talep edin.

Yeni ofis kültürüne adapte olmaya çalışın. Eski çalıştığınız işyeri ile karşılaştırma yapıp çalışma arkadaşlarınız ve yöneticilere sürekli örnekler vermeyin. Eski alışkanlıklarınızı yeni işyerine adapte etmeye çalışın.

Kendinizi takdim ederken tebessümünüzü, sıkı el sıkmayı ve içten davranmayı unutmayın. Ä°lk izlenim her zaman önemlidir. (Talleyrand “Ä°lk izlenime dikkat edin, genelde doÄŸru olan budur” der.)

Kendi arkadaş çevrenizi oluşturmaya çalışın. Araştırmalar, işyerinde en önemli ilişkilerinizin, resmi olmayan ilişkiler olduğunu gösteriyor. İş arkadaşlarınızla iyi ilişkiler kurmaya özen gösterin. Meselá, öğle yemeğine çıkma tekliflerini asla reddetmeyin. Hatta siz onları davet edin. Ofis içindeki küçük sohbetlere katılmaya çalışın çünkü iş arkadaşlarınız en iyi güvenlik ağınızdır.

İyi bir dinleyici olmaya çalışın. Bilmediğiniz konularda da yorum yapmaktan ve fikir yürütmekten kaçının. Unutmayın, ilk aylarınızda iyi bir dinleyici olmak, size ileriki zamanlarda büyük avantajlar sağlayacak.

En önemlisi kendinize güvenin. İşin ilk günlerinde ’hoca’ değil; ’öğrenci’ olduğunuzu hatırlayın.

Ağır makyajdan kaçının

Antal International Türkiye’nin Genel Müdürü Mine Batıyel’in işte ilk gün konusundaki tavsiyeleri ise şöyle:

Aşırı takı takmaktan ve makyaj yapmaktan kaçının.

Erkekler mutlaka tıraşlı gitmeli.

Sabah mutlaka sıkı bir kahvaltı yapın.

Resepsiyoniste kendinizi tanıtın. Beden dili ve konuşma tekniklerine dikkat edin.

Hevesli ve meraklı olmaya çalışın.

Ä°lk gün normalde sıkıcı bir gündür. Oryantasyon, formaların doldurulması, ÅŸirketi fiziksel anlamda tanımak, hatırlayamayacağınız kadar insanla tanışmak… Her günün bu ÅŸekilde geçmeyeceÄŸini unutmayın. Ancak siz artık maaÅŸlı bir elemansınız ve ilk gününüz olmasına raÄŸmen sizden iÅŸ de beklenecektir. Ä°lk gün sadece oryantasyonla geçer görüşü uygun bir görüş deÄŸildir.

Soru soran kişi ilgili bir kişi olarak algılanır. Cevabını bildiğiniz soruları dahi çekinmeden sormalısınız. Ancak not almayı da ihmal etmeyin. Not almak ciddiyetin bir göstergesidir.

Şirket çalışanlarının birbirlerine nasıl hitap ettiklerine dikkat edin. İlk günde Bey/Hanım hitaplarını kullanın. Konuştuğunuz insanlara isimleriyle hitap etmeye özen gösterin. Herkesin ismini hatırlamanız mümkün değil, hatırlayamadığınızda ismini sorun. Ancak özür dilemeyin bu sizin kendinize olan güvensizliğini ve/veya ne kadar heyecanlı olduğunuzun göstergesi olarak algılanabilir. İsim haricinde çalışanların unvanları için de geçerlidir.

Çalışanların birbirleriyle olan iletişimine/ilişkilerine dikkat edin. ’Politik’ konuşmalara dahil olmayın. Kahve/çay ve öğle yemeği molaları formaliteden uzak olan ortamlar olduğundan bu ortamlarda sözü geçen konu hakkında çok daha gerçekçi ve net bilgi edinilebilinir. Unutmayalım ki insanların beden dili de önemli bir kaynaktır.

Size sorular yöneltilerek sizin hakkınızda bilgi alınacaktır. Cevaplarınızda kendinizle ilgili özel/derin konulara bu aşamada girmemeye özen gösterin.

Size ters gelen görüşlere tepki vermeyin.

Aşırı davranışlardan kaçının. Kahkaha atmak, çok konuşmak, az konuşmak, her konuya ilişkin birşey söylemek, söz kesmek, espri yapmak vs. Dengeyi bulmanın en iyi kuralı şudur: Yeni tanıştığınız bir insanda sizi neler rahatsız ediyorsa bunları yapmamaya çalışın.

İlk günün sonunda çalışanların iş sonrası bir programı varsa ve davete katılsanız bile gün boyunca göstermiş olduğunuz tutum ve davranışlarınızı sergilemeye devam edin. Normalde yediğiniz ve içtiğiniz miktardan daha az yemeye ve içmeye dikkat edin.

İşten eve döndüğünüzde ilk gününüzü derinlemesine analiz edin.

Bazı çalışanlar size daha yakın davranacaktır bazıları ise temkinli. İlk etapta önyargılı olmayın.

Düşünlerinizi netleştirmek için zamana ihtiyacınız olacak. İlk günden karar vermeyin.

Karşılaştığınız herkese cana yakın, profesyonel ve kibar olun.

Herkesle iletişimde olun; daha ilk günden bazı kişilere/grupları daha yakın olmaktan kaçının.

Yöneticinizi detaylı bir şekilde gözlemleyin.

Günün sonunda yöneticinize ÅŸu konularda bilgi aktarmış olmaya özen gösterin. Neler yaptınız, neleri bitirdiniz ve sonuçlar…

Ä°lk günde boÅŸ boÅŸ oturmamaya özen gösterin. “Åžu dosyalara göz atabilir miyim” demek bile ilk gün için inisiyatif kullanma örneÄŸidir ve çalışma arzunuzun bir göstergesidir.

İşten ilk çıkan olmayın. Yöneticinizin bilgisi olmadan da işten çıkmayın.

Şirketler işe yeni başlayan çalışanları için ne yapıyor?

Vodafone: GSM ÅŸirketi Vodafone’a yeni katılan çalışanların, ÅŸirkete ve görevlerine daha çabuk adapte olabilmeleri için kapsamlı bir oryantasyon süreci yürütülüyor. Oryantasyon sürecinin en önemli aÅŸamalarından birini de “Welcome Box” olarak adlandırılan “baÅŸlangıç paketi” oluÅŸturuyor. Yeni çalışma arkadaşı iÅŸe girdiÄŸi ilk gün, masasında adına özel hazırlanmış bir baÅŸlangıç paketi ile karşılaşıyor. Bu kutunun içinde yeni çalışanın ÅŸirkete adaptasyonu aÅŸamasında kendisine destek olacak, “buddy” olarak adlandırdıkları ekip arkadaşının ve kiÅŸinin çalışacağı fonksiyondan sorumlu Ä°K iÅŸ ortağının bilgileri, Vodafone’u yerel ve global olarak tanıtan, deÄŸerlerini ve stratejik önceliklerini detaylı bir ÅŸekilde kapsayan bir kitapçık olan “Vodafone’a hoÅŸ geldiniz” mektubu yer alıyor. Kutuda ayrıca Türkiye Vodafone Vakfı’nı tanıtan kitapçığın yanı sıra iÅŸe baÅŸlayan kiÅŸinin yeni görev ve iletiÅŸim bilgilerini içeren kartviziti, Vodafone Mobil Modem ve Vodafone kupası bulunuyor. Ä°ÅŸe yeni baÅŸlayan çalışanlar, oryantasyonun yanı sıra “Buddy” sistemi ile çalışma ortamına ısındırılıyor. Bu sistem ile çalışanın ÅŸirketteki ilk haftalarını rahat bir ÅŸekilde geçirmesine, çalışma ortamını tanımasına, ihtiyaç duyacağı bilgileri veya sistemleri ilk ağızdan öğrenebilmesine olanak saÄŸlanıyor. Bunlara ek olarak ÅŸirket içi intranet sayfasından kiÅŸinin ÅŸirket politika ve prosedürleri, süreçler ve benzeri tüm bilgilere ulaÅŸmasına imkán veriliyor.

Bilim Ä°laç: Aileye yeni katılan ferdi evinde hissettirmek ve sosyal ortama adapte etmek için en önemli sürecin bu ilk hafta olduÄŸuna inanan Bilim Ä°laç, iÅŸe her yeni baÅŸlayana bir “kanka” atıyor. Kanka iÅŸe yeni baÅŸlayan çalışanla aynı departmanda yer alan, departman içinde en son iÅŸe girmiÅŸ ve oryantasyon sürecini tamamlamış çalışanlar arasından gönüllülük esasına göre seçiliyor. Kanka ne yapıyor? Yeni baÅŸlayan çalışana ilk gün heyecanında eÅŸlik ediyor, ne nerede, kim kimdir desteÄŸini veriyor, öğle yemeÄŸini ve molaları yeni iÅŸe baÅŸlayan çalışanla birlikte geçiriyor, yeni iÅŸe baÅŸlayan çalışanın ihtiyaç duyduÄŸu konularda kendisine bilgi veriyor, destek oluyor, yeni baÅŸlayan çalışanın iÅŸ ortamında sosyalleÅŸmesine, yeni arkadaÅŸlar kazanmasına yardımcı oluyor, ÅŸirketin ortak alışkanlık ve iliÅŸki tarzını daha kısa sürede öğrenmesini saÄŸlıyor.

Janssen-Cilag: Ä°laç firması Janssen-Cilag’da oryantasyon süreci dışında yeni gelen çalışanlara, genel J&J bilgilerinin ve JC Türkiye ile ilgili tüm bilgilerin yer aldığı bir “Çalışan Rehberi” veriliyor. Çalışan Rehberi, herkesin nasıl bir ÅŸirkette çalıştığını, iÅŸ yapış biçimlerini ve nihai amacı, yani insan saÄŸlığına katkıda bulunmanın sorumluluÄŸunu kavranmasına yardımcı olmanın yanı sıra kurum kültürünü de aktarıyor. Yönetici, çalışanın tüm ÅŸirketle tanışmasını saÄŸlıyor, görev tanımının kapsamını ve sorumluklarını detaylı paylaşıyor, ÅŸirkete en kısa zamanda adapte olması için tüm desteÄŸi veriyor. Yeni baÅŸlayan kiÅŸiye pozisyonu ne olursa olsun her J&J çalışanın almak zorunda olduÄŸu 3 zorunlu eÄŸitimin CD’si veriliyor ve en kısa zamanda bu eÄŸitimlere katılarak, sertifika alması bekleniyor.

Casper: Bilgisayar üreticisi Casper’da iÅŸe baÅŸlayan “Beyaz yakalılar” ilk günlerinde ÅŸirketi tanıma amaçlı olarak birkaç günlük bir oryantasyona tabi oluyor. ’Mavi yakalılar’a ise iÅŸin ilk gününde ÅŸirket kültürü ve personel yönetmeliÄŸinin anlatıldığı bir metin veriliyor. Ayrıca kiÅŸinin çalışmaya baÅŸladığı bölümden bir mentor gün boyu kendisiyle ilgileniyor.

TAV Havalimanları: İşe başlayacak olan her yeni çalışana, ilk iş gününden önce grubu tanıtan katalog, faaliyet raporu, çalışanlara yönelik yayınlanan kurum dergisi NewsPort veriliyor. Yöneticiye ise işe başlayacağına dair hatırlatma ve bilgilendirme yapılıyor. Çalışan, ilk iş gününde, üst yönetimden kişisel bir mektup alıyor. Yapılan işi fiilen algılayabilmesi için tüm havalimanını yetkililer eşliğinde geziyor ve süreçlerle ilgili bilgi alıyor. İK Bölümü tarafından düzenlenen ilk öğlen yemeğinde İK, bölüm arkadaşları ve diğer yeni başlayanlarla buluşuyor. Bölüm arkadaşlarıyla tanışıyor ve bölümünden bir kişi onun oryantasyon sorumluluğunu üstleniyor.

IBM: Bilgi teknolojisi, yazılım ÅŸirketi IBM’de “Connections Program” adında bir program uygulanıyor. Program kapsamında, iÅŸ teklifini kabul eden kiÅŸiye IBM’le ilgili detaylı bilgi edinebileceÄŸi özel bir web sitesine eriÅŸim veriliyor. Ayrıca ÅŸirketle ilgili temel bilgilere ulaÅŸabileceÄŸi hoÅŸgeldiniz paketi elektronik posta aracılığıyla ilk gün yeni IBM’ciye gönderiliyor. Aynı zamanda bir süredir IBM’de çalışan bir iÅŸ arkadaşı “Connection Coach” olarak atanıyor. “Connection Coach”ların görevi IBM’e ilk iÅŸe baÅŸlayanlara danışmanlık çerçevesinde, oluÅŸabilecek sorularına yanıt vermek ya da rehberlik edecek kaynaklara ulaÅŸmalarını saÄŸlamak. Connection coach ilk gün yeni iÅŸe baÅŸlayan IBM’ciyi önce bölümündeki kiÅŸilerle tanıştırıyor daha sonra tüm bölümleri, kafeteryayı, doktorun odasını, spor salonunu vs. gezdirerek IBM’i tanıtıyor. Ä°lk günlerde yeni IBM’cinin ihtiyacı olabilecek her konuda ona yardımcı oluyor.

Avea: GSM operatörü Avea’da çalışanın iÅŸe baÅŸlayacağı güne kadar, tüm gereksinimlerinin karşılanması için gerekli hazırlıkların yapılması (ofis, bilgisayar, e-posta adresi, lojistik ihtiyaçlar, araç ya da servis, yemek, telefon vb.), binaya giriÅŸinden itibaren artık ÅŸirketin bir çalışanı olduÄŸunun hissettirilmesi ve birlikte çalışacağı ekibin o gün kendisini bekliyor olmaları önemli. Yeni Avealı iÅŸe baÅŸladığı gün bir insan kaynakları yetkilisi tarafından karşılanıyor. Yöneticisi ile kısa bir hoÅŸgeldin toplantısından sonra yeni Avealı çalışma arkadaÅŸları ile tanıştırılıyor. Åžirketteki ilk günlerinde ihtiyaç duyacağı tüm bilgileri ve çalışma prensiplerini bulabileceÄŸi “Avea’da YaÅŸam” adlı Çalışan El Kitabı ile kurum kültürü ve deÄŸerlerini içselleÅŸtirmesini saÄŸlayacak malzemelerden oluÅŸan “HoÅŸgeldin Paketi” veriliyor. Ä°lk günün karşılama programı, yeni Avealı’nın Buddy’si ile tanıştırılması ile tamamlanıyor. Buddy uygulaması, yeni baÅŸlayan çalışanlara aynı birimde çalışan daha deneyimli bir çalışanın 15 gün süreyle sorumluluklar dahilinde yardımcı olarak atanması demek. Buddy, yeni baÅŸlayan çalışanı departmandaki diÄŸer çalışanlar ve iÅŸi ile ilgili kiÅŸilerle tanıştırma; iÅŸleyiÅŸ hakkında bilgi verme; bina ve lojistik konularında bilgilendirme ve yönlendirme; ilgili doküman ve bilgilere eriÅŸimini kolaylaÅŸtırma ve ilk günlerde oluÅŸabilecek sorularına cevap arama konularından sorumlu. Yeni Avealılar ÅŸirket içinde duyuru yaparak, özgeçmiÅŸi, organizasyonu ve görevi ile birlikte tanıtılıyor. Ayrıca intranette ve üç ayda bir yayınlanan iç iletiÅŸim dergisi AveaTime’da yeni çalışanlara yer veriliyor.

Acıbadem SaÄŸlık Grubu: Ä°lk günlerinde yeni personeli, Ä°nsan Kaynakları karşılıyor. Hastane binasında yapılan bina turundan sonra, çalışma ortamları ve partner olarak çalışacakları diÄŸer departman ekipleri ile tanıştırıyorlar. Çalışma alanları daha önce Ä°nsan Kaynakları ve birim yöneticileri tarafından hazırlanıyor. Kurum içi iletiÅŸimlerini saÄŸlayacakları iletiÅŸim adresleri, kartvizitleri, kimlik kartları ile üniformalı çalışanların üniformaları, ilk gün veriliyor. Ä°ÅŸe yeni baÅŸlayan kiÅŸinin ilk gün mümkün olduÄŸu kadar öğle yemeklerini yöneticileri ile yemeleri saÄŸlanıyor. Ayrıca her hastanede üst yönetiminin bir araya geldiÄŸi “yürütme kurulu” toplantılarına da yeni baÅŸlayan kiÅŸiyi davet ederek, hem hastane yönetimini tanımalarını, hem de kendilerini tanıtmalarına fırsat veriyorlar.

Zeynep Mengi