EkÅŸi Sözlük’ün Kurucusu SSG One Dergisi’ne KonuÅŸtu

Ekşi Sözlük’ün Amerika’nın Seattle kentinde yaşayan kurucusu Sedat Kaplanoğlu nam-ı diğer SSG ile Ekşi Sözlük üzerine keyifli bir söyleşi yaptık.

Röportaj: Ömer Üner

Sedat KaplanoÄŸlu (SSG) kimdir?

1976′da doÄŸdum. 1985′te bilgisayarla tanıştım. 1993′te yazılımı iÅŸ olarak yapmaya baÅŸladım. 1995′te Microsoft/PC World Altin Disket 94 Programlama Yarışması Birincisi, 1997′de ODTÃœ Programlama Yarışması üçüncüsü oldum. EkÅŸi Sözlük’ü 1999′da yaptım. Son dört yıldır Seattle’da Microsoft Windows ekibinde yazılım mühendisi olarak çalışıyorum.

Binlerce farklı karakterde ve üslupta yazara rağmen bir ekşi sözlük dilinden bahsetmek mümkün. Kıvrak, yalın ve derinlikli… Bu nasıl sağlandı? Bu anlamda yönetim olarak bir müdahaleniz oluyor mu?

EkÅŸi Sözlük’teki yerleÅŸik her unsur onun kültürüdür. Kültür de müdaheleyle deÄŸil tam tersine serbestlikle oluÅŸur. Bir ÅŸey yaptıysak bu da insanların sözlüğü istedikleri yönlere doÄŸru esnetmelerine müdaheleden kaçınmak olmuÅŸtur herhalde. Sözlük tamamen kuralsız bir yer de deÄŸil. Kuralları var ve 10 yıllık ömründe gözlemlediÄŸim kurallar ve yasaklar arttıkça tekdüzeliÄŸin artıp çeÅŸitliliÄŸin köreldiÄŸidir. Yasaklar antibiyotik gibi, kurunun yanında yaşı da yakıyorlar.

Okuyacağı kitabı, izleyeceği filmi, satın alacağı markayı belirlemeden önce ekşiden yorumları okuyan hiç de azımsanamayacak bir kitle söz konusu? Canlı yayından çıkıp hakkında yapılan yorumları okumak için siteye koşturan sanatçılardan söz etmiyorum bile! Bu normal mi sizce? Başkalarının düşüncelerini bu kadar önemsemek…

Elbette. Eskiden eş dosta danışma süreci günümüzde artık alakasız insanların fikirlerini bulup okumaya dönüştü. Bunların eş dost görüşüyle eş tutulmasının sebebi eşinizin dostunuzun size hayatta söylemeyeceği yönlerinizi size yansıtabiliyor olması. Tek ihtiyaç bilgiyi süzmeyi becerebilmek. Öyle her yazılanla obsesif bağlar kuracak her yazılana ayet muamelesi yapacaksanız baştan hiç okumamak daha makul olur.

GereÄŸinden fazla liberal ve demokrat olduÄŸunuza dair bir eleÅŸtiri var. Bir gecede binlerce ‘islamcı’ yazar alımı yaptığınıza dair enteresan geyikler dönüyor sitede. Bu iÅŸler böyle mi yürüyor sahiden?

Küçükken kazana düşmüşüm ondandır. Evet bize tam olarak bin yediyüz seksen adet islamcı listesi verildi “bunları alın” dendi. Emir büyük yerden olunca reddedemedik. Malesef bu iÅŸler böyle. Sonra yedi bin iki yüz islamcı daha aldık. Ä°slamcı kadrolarımızı geliÅŸtiriyoruz. Amaç büyük Ä°slam sözlüğünü kurmak. Ä°slamcılar da “dini alaya alıyorlar” diye eleÅŸtiriyorlar kime yamanacağımızı ÅŸaşırdık. Önümüzdeki ay dört bin yedi yüz elli altı tane daha islamcı alıyorum inÅŸallah islamcıları memnun edeceÄŸiz bu sefer. Dokuz yüz tane nasyonal sosyalist aldık o bozdu biraz ortamı ondan.

Bir diğer eleştiri de elitist olduğunuz yönünde. Çok sık yazar alımı yapmıyorsunuz…

Yazar alımını kapalı tutmak gerek denetim yükünü gerek kötüye kullanımı regüle etmek adına zorunlu oluyor. Hali hazırda alımlar açık aslında okur kaydı yapıp yazmaya başlayabiliyorsunuz. Tek sorun alım hızı yavaş onu da hızlandıracak günler yakındır. Dört bin islamcıyı yazar alımlarına bakmakla görevlendireceğim.

Bir söyleÅŸinizde ‘küfür serbest, hakaret yasak’ diyorsunuz. Biraz açar mısınız?

Küfür sadece hakaret amaçlı kullanılmaz. Ben evde tek başıma soğan doğrarken de küfrettiğim oluyor.

Bu sistemin Türkiye’deki klonlarını saymazsak dünyada örneÄŸi var mı? GeliÅŸmiÅŸ ülkelerde benzer yapılar bu denli raÄŸbet görür mü?

Bire bir aynısı yok ama en benzeri muhtemelen Urban Dictionary. Onun dışında kitlelerin oturup keyfine göre tanımlar yaptığı bilgi kaynağımsı siteler mevcut Everything2 gibi, Uncyclopedia, H2G2 gibi. Sonuçta Douglas Adams’ın Otostopçunun Galaksi Rehberi’ni okumuÅŸ herhangi biri böyle bir ÅŸey yapmak isteyebilir en doÄŸal hakkıdır. DiÄŸer yandan sanal topluluk olarak sözlük kadar yerleÅŸik bir sosyal ve kültürel altyapısı olan bir benzeri yoktur tahmin ediyorum.

Dükkanı kapatıp uzletinize çekilmeyi düşündünüz mü hiç? Ya da satıp yenilerini açmayı?

Az önce söyleyince farkettim ki 10 yıldır hayatım sözlükte geçmiÅŸ. Sanırım uÄŸraÅŸmayı sevdiÄŸim bir hobim olarak gördüğümden vazgeçmeyi de düşünmedim. Bu “resim yapmayı bırakıyorum” gibi bir ÅŸey olurdu. Sözlük çözülesi problemler cenneti aslında gerek sosyal gerek yapısal gerek teknik problemler için bereketli topraklar barındırıyor. Bunlar üzerine kafa yormak çözümleri üzerinde çalışmak güzel. Tam gün iÅŸim sözlük olsa keyifle yaparım o derece. DiÄŸer yandan sözlük herhangi bir baÅŸka bir uÄŸraşı gibi hayatta yapmak istediklerimle aramda engel teÅŸkil ederse vazgeçmek zorunda kalabilirim. Bugüne kadar olmadı diye olmayacak diyemem.

Biraz da özele dönersek… Seattle’da yaşıyorsunuz. Seattle deyince en azından benim aklıma yaÄŸmur, kahve kokusu, caz, microsoft ve starbucks geliyor. Sizin için ne ifade ediyor bu kent?

Uzun zamandır hayatımda aradığım dinginlik ve sakinliÄŸi bulduÄŸum bir yer oldu bu açıdan çok memnunum. Uzun süreli kullanımlarda yoÄŸun bulutlu havası bunaltı ve depresyona yol açabilir. Onun dışında tek problemi Türkiye’ye çok uzak olması. Ä°nsan hem güneÅŸi hem de Türkiye’yi özlüyor. Bir de yeterince islamcı yok. O yüzden Türkiye’den dört yüz Ä°slamcı getirip ÅŸehre eÅŸit oranda dağıtacağım.

Günlük yaşam trafiğiniz içinde ekşisözlük zamanınızı ve zihnininizi ne kadar meşgul ediyor?

Gün içinde çalışırken düşünecek fırsatım olmuyor pek. Microsoft’a geldiÄŸimden beri daha çok kullanıcısı sayılırım. DiÄŸer yandan bahsettiÄŸim problemler arasında hoÅŸlandığım olursa onlara kafa yormak keyifli egzersizler oluyor gazete bulmacası çözmek gibi. Kullanıcısı olarak her gün takip ediyorum elbette.

Yakın ve uzak gelecekte anavatana dönüş var mı gündeminizde?

Bu konuda net bir karar vermedim. Her iki ülkenin sevdiğim ve sevmediğim yanları var o yüzden önümüzdeki maçlara bakacağız. Şimdilik halimden memnunum.

ONE’ın bu sayısının 250-300 bin genç insana ulaÅŸacağını öngörüyoruz? Bir sözlükçü olarak bu genç insanlara ekÅŸisözlüğü takip etmelerini, okumalarını, yazar olmak için çabalamalarını önerir misiniz? Bunca yapılacak iÅŸ dururken ekÅŸisözlük’e bu kadar zaman ayırmalı mıyız gerçekten?

Gençlere önerim bir şeyi sırf biri dedi diye kale almaktan kaçınmaları olur. Değerlendirmelerini başkalarının değil kendi terazilerinde yapsınlar. Internet önümüze bilgiyi kamyonla yığdığından artık onu süzmeyi, işimize yarayanı seçebilmeyi öğrensek iyi olur diyorum ben. On yedi bin islamcı yanılıyor olamaz.